Հունիսի 7-ին Հայաստանում տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունները լուսաբանելու համար Երևան էին ժամանել թուրք լրագրողներ։ Նրանք Հայաստան էին այցելել «Հրանտ Դինք» միջազգային հիմնադրամի երկխոսության և մոնիթորինգի ծրագրի շրջանակներում։ Ermenihaber.am-ը այդ կապակցությամբ զրուցել է Երևանում գտնվող թուրք լրագրող Սերդար Քուրուջուի հետ։
– Պրն Սերդար վերջին օրերին Երևանում էիք ու լուսաբանում էիք Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունները։ Ինչպե՞ս կգնահատեք Հայաստանում անցկացված ընտրական գործընթացը և ի՞նչ տպավորություն եք ստացել։
– Ես մոտ մեկ շաբաթ Երևանում եմ։ Եթե ճիշտ եմ հիշում, սա իմ ութերորդ այցն էր Հայաստան 2014-ից ի վեր։ Այս անգամ իմ տպավորությունն այլ է։ Սա առաջին անգամն է, որ ես Հայաստանում ականատես եմ լինում նման բևեռացման։ Ինչպես գիտեք, այնպիսի մի երկրից եմ, որտեղ կոշտ քաղաքական մթնոլորտ է տիրում։ Թուրքիայում իշխող կուսակցության և ընդդիմության միջև շատ բուռն քննարկումներ են ընթանում, կուսակցությունները միմյանց մեղադրում են լուրջ մեղադրանքներով, և կան պնդումներ, որ դատական համակարգը քաղաքականացված է։ Այս ամենը և մի բան էլ ավելին ես այս անգամ տեսա Հայաստանում։
Ավելին, այն շատ ավելի ինտենսիվ է։ Անկեղծ ասած, ես չէի սպասում, որ Հայաստանը այդքան բևեռացված, այսքան բաժան-բաժան կլինի ճամբարների միջև… Սա մեծապես պայմանավորված է նրանով, որ քաղաքական սպեկտրի երկու կողմերն էլ միմյանց մեղադրում են «դավաճանության» կամ «օտարերկրյա տերությունների վերահսկողության տակ գտնվելու» մեջ։
– Ինչպե՞ս եք թուրք հանրությանը փոխանցել ընտրությունների գործընթացն ու արդյունքները։
– Թուրքիայում հանրությունը լավ ծանոթ է Նիկոլ Փաշինյանին։ Նրա 2018 թվականի հաջողությունը պայմանավորված էր նրանով, որ նա կարողացել էր փոփոխությունների խոստումով իր շուրջը համախմբել երիտասարդներին։ Մենք տեսնում ենք, որ նա կարողացել է շարունակել դա։ Ավելին, նա արդյունավետորեն օգտագործում է սոցիալական ցանցերը։ Դրա միջոցով նա կարողանում է հասնել ոչ միայն Հայաստանի, այլև Թուրքիայի ներքին քաղաքականությանը։
Կարևոր է ընդգծել, որ, այո, Նիկոլ Փաշինյանը հաջողակ առաջնորդ է իր քաղաքական կարիերայի առումով։ Նրա կողմից 2 անգամ բարձր վարկանիշի հասնելը, այն էլ պատերազմում պարտվելուց հետո, հազվադեպ երևույթ է։ Ես չեմ կարծում, թե անգամկ նրանք, ովքեր չեն աջակցում նրան, անտեսում են այս փաստը։
Մյուս կողմից էլ հայկական ընդդիմությանը Թուրքիայում չեն ճանաչում: Հայտնի է միայն Ռոբերտ Քոչարյան անունը, քանի որ նա նախկինում եղել է Հայաստանի նախագահը: Սակայն հանրությունը գաղափար անգամ չունի Քոչարյանի քաղաքականության մասին։ Մյուս կուսակցությունների մասին տեղեկությունը շատ սահմանափակ է։ Թուրքիայում հայկական ընդդիմությունն ընդհանուր առմամբ համարվում է «ռուսամետ», և տպավորություն կա, որ եթե նրանք հաղթեն,ապա ամբողջ երկիրը կվերածեն Մոսկվայի արբանյակի։
Կամ կա սխալ պատկերացում, որ այս կուսակցությունները «պատերազմ են ուզում»։ Սակայն, երբ ես խոսեցի ընդդիմադիր կուսակցությունների և փորձագետների հետ, տեսա, որ այս ընկալումը սխալ է, և փորձեցի դա փոխանցել։
– Թուրք հասարակությունը ինչպե՞ս արձագանքեց Հայաստանի ընտրություններին։
– Ինչպես փորձեցի ավելի վաղ բացատրել, թուրքական հանրությունը ճանաչում և ճանաչում է Նիկոլ Փաշինյանին: Մյուս թեկնածուների մասին բացասական պատկերացումների պատճառով, որոնք նույնպես ծագում են արևմտյան լրատվամիջոցներից, Փաշինյանի հաղթանակը դիտվում է որպես «խաղաղության ուղղությամբ դրական քայլ»:
Բահց երբ ես խոսեցի ընդդիմադիր կուսակցությունների և փորձագետների հետ, հստակ տեսա, որ ոչ ոք պատերազմ չէր ուզում, և ես փորձեցի դա փոխանցել։ Խաղաղությունը հայկական քաղաքականության բոլոր գործիչների ընդհանուր պահանջն է, բայց Փաշինյանի քաղաքականությունից տարբեր պայմաններով և երաշխիքներով…
– Ինչպե՞ս կազդեն այս ընտրությունները հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի վրա։ Ի՞նչ ակնկալիքներ ունեք այս գործընթացից։
– Սա դժվար հարց է։ Անկարան միշտ ասել է և շարունակում է ասել, որ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, սահմանի բացումը, կընթանա Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմանը համընթաց։ Իհարկե, դրանում փոփոխություն չկա։ Ներկայումս ընտրությունների վերաբերյալ առարկությունները շարունակվում են, բայց եթե մենք քննարկում ենք այն սցենարը, որտեղ Փաշինյանը կհաղթի, կարող են ավելի շատ հարցեր առաջանալ այն մասին, թե ինչպես կզարգանան ներկայիս գործընթացները, եթե կառավարությունը փոխվի, քանի որ նոր կառավարությունը, բնականաբար, կունենա այլ քաղաքական մոտեցում։
Մինչև երեկ ընտրությունների վերաբերյալ առարկությունները շարունակվում էին, բայց եթե խոսում ենք Փաշինյանի հաղթանակի սցենարի մասին, ապա իշխանափոխության դեպքում ավելի շատ հարցեր կարող էին առաջանալ այն մասին, թե ինչպես կշարունակվեր ներկա գործընթացը, քանի որ նոր իշխանությունը, բնականաբար, այլ քաղաքականություն կվարեր։
Փաշինյանը նաև այցելել է Թուրքիա. նա Անկարայի կողմից ճանաչված դեմք է։ Նա իշխանության գլուխ է գործընթացի սկզբից… Ես սպասում եմ, որ տեղի կունենա արժանապատիվ խաղաղություն և հարաբերությունների կարգավորում, որտեղ բոլոր ժողովուրդների մտահոգություններն ու պահանջները կբավարարվեն։ Արդյո՞ք քաղաքական կամքը կարող է դրան հասնել, միայն ժամանակը ցույց կտա…
Հեղինակ՝ Անի Գալստյան
Աղբյուր՝ Ermenihaber.am
