Son yıllarda Güney Kafkasya’nın jeopolitik dinamikleri hızla değişirken, Ermenistan savunma politikasında ve askeri yapısında köklü bir reform ve çeşitlendirme sürecine girmiştir. Geleneksel askeri tedarik zincirlerinin (en büyük pay Rusya’ya ait olmak üzere) ötesine geçen Yerevan, bir yandan savunma sanayisini yerlileştirmeye çalışırken, diğer yandan küresel ortaklıklarını genişletmektedir.
Bu dönüşümün en somut göstergeleri, son dönemde açıklanan yerli silah ihracatı sözleşmeleri ile 28 Mayıs Cumhuriyet Günü’nde (Ermenistan Birinci Cumhuriyeti’nin ilanı) sergilenecek yeni askeri kabiliyetlerdir.
Tedarikte çeşitlilik: Yeni ithalatlar ve stratejik ortaklıklar
2020 sonrasındaki süreç (44 günlük savaştan sonra), Ermenistan için askeri teçhizat tedarikinde tek bir kaynağa bağımlı kalmanın risklerini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda Yerevan, savunma bütçesini rekor seviyelere çıkararak (2021-2025 döneminde yüzde 100’den fazla artış kaydedilmiştir) askeri-teknik ortaklıklarını coğrafi olarak çeşitlendirmiştir.
Ermenistan, Hindistan’dan Pinaka çok namlulu roketatar sistemleri, anti-drone sistemleri, gelişmiş obüsler (ATAGS) ve çeşitli mühimmatlar tedarik ederek topçu ve savunma kapasitesini önemli ölçüde güçlendirmiştir.
Fransa ile imzalanan anlaşmalar kapsamında da GM200 radar sistemleri, Mistral hava savunma füzeleri ve gece görüş teçhizatları gibi modern savunma araçları envantere dahil edilmiştir. Ayrıca siber güvenlik, yapay zekâ ve askeri eğitim alanlarında da Paris ile yapısal bir iş birliği yürütülmektedir.
Tarihi bir ilk: Ermenistan’ın askeri ihracatı ve yerli sanayi
Ermenistan savunma sanayisi, yalnızca ithalata dayalı bir yapıdan, katma değerli teknoloji üreten ve bunu ihraç eden bir aktöre dönüşme yolundadır. Bu bağlamda, Mayıs 2026’da Ermenistan askeri tarihinde bir ilk yaşanmıştır.
Yüksek Teknoloji Sanayi Bakanı Mkhitar Hayrapetyan’ın açıklamasına göre, üç yerli Ermeni savunma şirketi, iki farklı ülkeye milyonlarca dolarlık askeri teçhizat ve silah ihracatı gerçekleştirmiştir. Başbakan Nikol Paşinyan da bu gelişmeyi doğrulayarak Ermenistan’ın uzun vadeli askeri ihracat sözleşmelerine sahip olduğunu ve bu anlaşmaların uygulanmaya devam edeceğini belirtmiştir.
Güvenlik gerekçesiyle ihraç edilen ürünlerin türü ve alıcı ülkeler gizli tutulsa da bu hamle, Ermenistan’ın yerli İHA (İnsansız Hava Aracı) teknolojileri, siber güvenlik yazılımları, optik sistemler ve taktik donanımlar konusundaki AR-GE çalışmalarının ticari ve askeri açıdan uluslararası düzeyde kabul gördüğünü göstermektedir.
28 Mayıs’ta Ermenistan yeni askeri gücünü sergileyecek
28 Mayıs Cumhuriyet Günü vesilesiyle başkent Yerevan’daki Cumhuriyet Meydanı’nda gerçekleştirilecek etkinlikler, Ermenistan’ın askeri dönüşümünün halka ve dünyaya sunulduğu bir platform niteliği taşımaktadır.
Ermenistan hükümeti, bu etkinliğin klasik, güç gösterisi odaklı askeri geçit törenlerinden farklı olarak vatandaşlara sunulan bir “hesap verebilirlik raporu” olduğunu vurgulamaktadır. Başbakan Paşinyan, sergilenecek yeni askeri teçhizat ve silahların Ermenistan’ın egemenliğini koruma kararlılığını yansıttığını, ancak bunun bölgedeki barış gündeminden bir sapma olarak algılanmaması gerektiğini ifade etmiştir.
Hava Kuvvetleri’nin başkent semalarındaki hazırlık uçuşları ve Savunma Bakanlığı’nın hazırlıkları, ordunun operasyonel hazırlık seviyesindeki artışı gözler önüne sermektedir. Meydanda sergilenecek unsurlar, Ermenistan’ın artık daha mobil, teknoloji yoğunluklu ve savunma odaklı bir askeri doktrine geçiş yaptığının göstergesidir.
Böylece Ermenistan’ın askeri kapasitesindeki son yıllardaki değişim, yalnızca niceliksel bir büyüme değil, aynı zamanda niteliksel bir zihniyet dönüşümüdür. Yerli savunma sanayisinin ihracat yapabilecek seviyeye ulaşması, tedarik kanallarının çeşitlendirilmesi ve ordu yapısının modernize edilmesi, Yerevan’ın bölgesel istikrarı sağlamada kendi ayakları üzerinde duran dengeli bir aktör olma stratejisinin temel sütunlarını oluşturmaktadır.
Kaynak: Ermeni Haber
Yazar: Andranik Ter-Karapetyan
