İstanbul merkezli gazeteci Paul Osterlund, “National Geographic” için Türkiye’de bulunan ve bölgenin çok katmanlı tarihini yansıtan, mutlaka ziyaret edilmesi gereken en etkileyici 10 antik kentin bir listesini derledi. Bu listede Ermeni sosyo-kültürel ve tarihi anıtları da yer aldı.
Bunların arasında, Ermenistan-Türkiye sınırında kalıntılarıyla yer alan Ani antik kenti bulunmaktadır. Orta Çağ’da inşa edilen bu kent, Bagratuni hanedanlığına başkentlik yapmıştır. Burada bulunan Ani Katedrali’nin (Meryem Ana Kilisesi) inşasına 989 yılında Ermeni Kralı 2. Smbat Bagratuni tarafından başlanmış ve 1001 yılında Ermeni Kraliçesi Katramide tarafından tamamlanmıştır.
Ani Katedrali
Ani şehri aynı zamanda “Binbir kiliseli şehir” olarak da bilinir. Şehirde günümüze kadar farklı durumlarda korunmuş birçok Ermeni kilisesi bulunmakta olup, Ani Katedrali şu anda restorasyon aşamasındadır. Kentte ayrıca nispeten daha iyi korunmuş olan Surp Amenaprkiç (Aziz Kurtarıcı), Tigran Honents ve Abuhamrents Surp Krikor kiliseleri de yer almaktadır; ancak Türk yetkililer kiliselerin kubbelerindeki haçları kaldırmıştır.
Listede yer alan ve tarihi-kültürel değer taşıyan bir diğer Ermeni anıtı ise Van Gölü’ndeki Akdamar Adası’nda bulunmaktadır. Burada 10. yüzyılda inşa edilen Ermeni Surp Haç (Kutsal Haç) Kilisesi yer almaktadır. Bu kilisede 2010 yılından beri her yıl Eylül ayında (bazı kriz dönemlerindeki kesintiler hariç), Haçverats (Kutsal Haç’ın Yüceltilmesi) bayramından sonraki veya önceki pazar günü ayin düzenlenmektedir.
Bu ayinlere paralel olarak Türk yetkililer, kilisenin kubbesine haç yerleştirilmesine izin vermiştir. Günümüzde burası, dünya genelindeki Ermeniler için bir kutsal mekan niteliğindedir ve sadece Ermeniler veya diğer Hristiyan uluslar tarafından değil, aynı zamanda çok sayıda Türkiye sakini tarafından da ziyaret edilmektedir.
Akdamar Adası, Surp Haç Kilisesi
Günümüz Türkiye’sinin Adıyaman ilinde yer alan Nemrut Dağı (2.164 metre) tümülüs kutsal alanı ise listedeki 3. Ermeni kültürel antik kentidir. Bu alan, Ermeni Kommagene Krallığı’nın kralı 1. Antiohos Yervanduni tarafından inşa edilmiştir. Antiohos, Büyük Tigran (Dikran) tarafından Tigran tacı ile taçlandırılmıştır ve Antiohos Kommagene’nin heykeli, Nemrut Dağı’ndaki kutsal alanda tam da bu taçla tasvir edilmiştir.
Nemrut Dağı Tümbülü
Listede yer alan diğer 7 antik yerleşim ise şunlardır: Göbeklitepe, Efes, Göreme Açık Hava Müzesi, Yerebatan Sarnıcı, Konstantinopolis Kara Surları, Pamukkale ve Sümela Manastırı.
Kaynak: Ermeni Haber
