Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan temsilcileri, Avrasya Hükümetlerarası Konseyi’nde Ermenistan’a yönelik Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) Antlaşması’nın uygulanmasının askıya alınmasının olası sonuçlarına ilişkin bir rapor sundu.
Rusya Hükümeti’nden yapılan açıklamaya göre Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan cumhurbaşkanlarının 29 Mayıs 2026 tarihli ortak bildirisi doğrultusunda, Avrasya Hükümetlerarası Konseyi’nin dört ülkeden temsilcilerinin katılımıyla, “29 Mayıs 2014 tarihli Avrasya Ekonomik Birliği Antlaşması’nın Ermenistan Cumhuriyeti bakımından uygulanmasının askıya alınmasının olası sonuçları” başlıklı bir rapor hazırlandı.
Raporda, Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne üyelik yönünde attığı adımlara ilişkin bilgilere, AEB ve AB’nin hukuki rejimlerinin uyumluluğuna ilişkin analize, özellikle Ermenistan’ın AEB üyeliği çerçevesinde üstlendiği yükümlülükler ile AB üyeliğiyle bağlantılı yükümlülükler arasındaki ilişkiye yer veriliyor. Ayrıca Ermenistan’ın AB’ye katılma kararı nedeniyle ortaya çıkabilecek riskleri önlemeye yönelik hukuki mekanizmalar ve 29 Mayıs 2014 tarihli AEB Antlaşması’nın Ermenistan bakımından uygulanmasının askıya alınmasının olası sonuçlarına ilişkin değerlendirmeler de raporda bulunuyor.
Rapora eklenen belgeyle birlikte Avrasya Yüksek Ekonomik Konseyi’ne hitaben hazırlanan başvurunun, AEB üyesi ülkelerin liderlerine resmî olarak iletilmesi amacıyla 20 Ekim 2026’da Avrasya Ekonomik Komisyonu’na gönderildiği belirtildi.
Raporda, Ermenistan’ın attığı adımların AEB Antlaşması’nın 3. maddesinde yer alan yükümlülüklerle çeliştiği ileri sürülüyor. Söz konusu maddeye göre üye devletler, birliğin işleyişi için elverişli koşulların oluşturulmasına katkıda bulunmalı ve birliğin hedeflerine ulaşılmasını tehlikeye atabilecek adımlardan kaçınmalı.
Bununla birlikte belgede, AEB Antlaşması’nda bir üye devletin antlaşmanın uygulanmasını başka bir üye devlet bakımından tek taraflı olarak askıya almasına olanak tanıyan açık bir mekanizmanın bulunmadığı vurgulanıyor.
Bu durumu dikkate alan Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan, uluslararası hukukun genel kabul görmüş norm ve ilkelerine, özellikle de 1969 tarihli Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’ne atıfta bulunuyor.
Raporu hazırlayanların değerlendirmesine göre, bu hukuki dayanaklar çerçevesinde dört ülke, AEB Antlaşması’nın ve birliğin hukuki sisteminin parçası olan diğer uluslararası antlaşmaların Ermenistan bakımından uygulanmasının geçici olarak askıya alınmasına yönelik ortak bir karar alma olasılığını değerlendirebilir.
Belgede, böyle bir kararın Ermenistan’da referandum yapılıncaya kadar yürürlükte kalabileceği belirtiliyor. Referandumda ülkenin AEB üyeliğini sürdürmesi veya Avrupa Birliği’ne katılması seçeneklerinin ele alınması öngörülüyor.
29 Mayıs 2026’da Astana’da düzenlenen Avrasya Yüksek Ekonomik Konseyi toplantısında Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan cumhurbaşkanları ortak bir bildiri yayımlamıştı. Bildiride, Ermenistan’ın Avrupa entegrasyonu yönünde attığı adımların AEB üyesi ülkelerin ekonomik güvenliği açısından risk oluşturabileceği yönündeki endişeler dile getirilmişti.
Dört ülkenin liderleri, temsilcilerine Aralık 2026’ya kadar AEB Antlaşması’nın Ermenistan bakımından uygulanmasının askıya alınmasının olası sonuçlarına ilişkin bir rapor hazırlama talimatı vermişti. Liderler ayrıca Ermenistan’da, ülkenin AB’ye katılması veya AEB bünyesinde kalması konusunda mümkün olan en kısa sürede ülke çapında referandum düzenlenmesini desteklediklerini açıklamıştı.
Kaynak: Ermeni Haber
