Հայոց պատմական Վարագավանքի (Յոթ եկեղեցիներ) վանական համալիրը շարունակում է մնալ անմխիթար վիճակում։ Այն գտնվում է Վանի շրջանում և համարվում հայկական միջնադարյան ճարտարապետության կարևորագույն կոթողներից մեկը։ 8-րդ դարում կառուցված հուշարձանը տարիների ընթացքում զգալիորեն վնասվել է և այժմ կանգնած է հետագա քայքայման վտանգի առաջ։
Թուրք հայտնի լրագրող Ֆաթիհ Ալթայլըն հայտարարել է, որ պատրաստ է համալիրի տարածքն առանց որևէ փոխհատուցման փոխանցել Թուրքիայի պետական կառույցներին, եթե վերջիններս ցանկանան զբաղվել դրա պահպանությամբ և վերականգնմամբ։
Նիլ Գյուլսյումի YouTube-յան հաղորդման ընթացքում Ալթայլըն նշել է, որ եկեղեցու տարածքը փաստացի գրանցված է իր պապի անունով և մինչ օրս չի փոխանցվել այլ սեփականատիրոջ։
«Եթե մշակույթի նախարարությունը հետաքրքրված լինի, կարող է դիմել։ Ես կքննարկեմ հարցը ընտանիքի անդամների հետ։ Թող վերցնեն և տնօրինեն, նույնիսկ առանց որևէ փոխհատուցման»,– ասել է լրագրողը։
Նա նաև ներկայացրել է, թե ինչպես է պատմական կառույցը հայտնվել իրենց ընտանիքի սեփականության կազմում։ Ալթայլըի խոսքով՝ տարիներ առաջ պետությունը, փոխհատուցելով իրենց ընտանիքից վերցված հողատարածքների մի մասը, փոխանցել է այլ գույքեր, որոնց թվում եղել է նաև Վարագավանքը։
Լրագրողը շեշտել է, որ ընտանիքը երբևէ չի վնասել կամ վաճառքի չի հանել եկեղեցին, ինչի շնորհիվ այն պահպանվել է մինչև մեր օրերը, թեև գտնվում է խիստ անմխիթար վիճակում։
Վարագավանքի ճակատագիրը երկար ժամանակ քննարկումների առարկա է եղել հայկական համայնքի շրջանակներում։ Համալիրը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն որպես ճարտարապետական հուշարձան, այլև որպես հայկական հոգևոր և մշակութային ժառանգության բացառիկ մաս։ Սակայն տասնամյակների ընթացքում պատշաճ պահպանության բացակայությունը հանգեցրել է նրա զգալի վնասմանը։
2025թ. դեկտեմբերին թեման քննարկվել էր նաև Կ. Պոլսի Հայոց պատրիարքարանի և Թուրքիայի իշխանությունների միջև հանդիպման ընթացքում։ Այդ ժամանակ պատրիարք Սահակ արքեպիսկոպոս Մաշալյանը, հանդիպելով Թուրքիայի մշակույթի և զբոսաշրջության նախարար Մեհմեթ Նուրի Էրսոյի հետ, ընդգծել էր, որ Վարագավանքի վերականգնումը կարող է նպաստել ինչպես տարածաշրջանային զբոսաշրջության զարգացմանը, այնպես էլ պատմամշակութային արժեքների պահպանմանը։
Ավելի ուշ Մաշալյանը հայտնել էր, որ նախարարին հիշեցրել է պետության կողմից հուշարձանի վերահսկողության տակ վերցնելու հնարավորության մասին։ Նրա խոսքով՝ թուրք նախարարը խոստացել էր հարցին վերադառնալ համապատասխան ժամանակահատվածում։
Այսօր Վարագավանքը շարունակում է մնալ վտանգված վիճակում։ Տարիների ընթացքում այն վնասվել է ինչպես անուշադրության, այնպես էլ երկրաշարժերի հետևանքով, իսկ համալիրի պահպանության հարցում որոշակի դեր է ստանձնել տեղի հայկական համայնքը։
Աղբյուր՝ Ermenihaber.am
