Radar Armenia’ya konuşan ekonomist Gagik Makaryan, Türkiye’nin 11 Mayıs 2026 itibarıyla Ermenistan ile doğrudan ticarete yönelik yasal kısıtlamaları kaldırmasının ardından iki ülke arasındaki ticari ilişkilerde önemli değişiklikler yaşanacağını söyledi.
Makaryan’a göre, geçmişte Türkiye ile Ermenistan arasındaki ticaret hiçbir zaman resmî bir hat olarak kayıtlara geçmedi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerinde bu ticaret çoğu zaman “sıfır” olarak görünüyordu. Bunun temel nedeni ise kapalı sınırlar ve diplomatik ilişkilerin bulunmamasıydı.
Bu nedenle ticaret büyük ölçüde dolaylı yollarla yürütülüyordu. Ermeni şirketler Türk ürünlerini doğrudan Türkiye’den değil, üçüncü ülkeler üzerinden temin ediyordu. Özellikle Dubai veya Gürcistan’da kayıtlı şirketler aracılığıyla yapılan işlemlerde, ürünler fiilen Ermeni firmalar tarafından satın alınsa da belgelerde farklı ülkeler üzerinden geçirilerek kayıt altına alınıyordu.
Makaryan, bu sistemin temel nedeninin Türkiye’nin Ermenistan ile resmî ticareti tanımaması olduğunu belirtti. Bu durumun ek maliyetler, lojistik zorluklar ve ciddi bürokratik yükler yarattığını ifade etti.
Ekonomiste göre bu yapı istatistikleri de doğrudan etkiledi. Resmî verilere göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 250–330 milyon dolar seviyesinde görünse de, gerçek rakamların daha yüksek olabileceği değerlendiriliyor. Çünkü Türk ürünleri çoğu zaman üçüncü ülkeler üzerinden “farklı menşeli” olarak kaydediliyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte ürünlerin artık doğrudan Türkiye–Ermenistan hattında belgelenmesi mümkün olacak. Bu da üçüncü ülke aracılığıyla yapılan zorunlu işlemlerin ortadan kalkması anlamına geliyor. Aynı zamanda Ermenistan’dan Türkiye’ye veya Türkiye üzerinden üçüncü ülkelere yapılan ihracatın da daha basit şekilde kayda geçmesi bekleniyor.
Makaryan, en önemli değişikliğin istatistiklerde yaşanacağını vurguladı. Buna göre, iki ülke arasındaki ticaretin gerçek hacmi daha net görülebilecek ve ekonomik analizler daha sağlıklı yapılabilecek.
Ayrıca Gürcistan üzerinden yürütülen dolaylı ticaretin de azalabileceği belirtiliyor. Daha önce birçok ürünün Gürcistan menşeli gösterildiği ifade edilirken, bu durumun dış ticaret verilerindeki yapay şişkinliği azaltabileceği kaydediliyor.
Lojistik maliyetlere de değinen Makaryan, olası altyapı projeleri—özellikle Gümri–Kars demiryolu veya kara yolu bağlantısının açılması—halinde taşıma maliyetlerinin önemli ölçüde düşebileceğini söyledi. Şu anda yük taşımacılığının büyük ölçüde Gürcistan limanları üzerinden uzun ve maliyetli bir rota ile yapıldığı hatırlatıldı.
İlk değerlendirmelere göre, taşıma maliyetlerinde en az yüzde 15’lik bir düşüş mümkün olabilir. Bu tasarrufun ana kaynağının aracı ülke maliyetlerinin ortadan kalkması ve lojistik sürecin sadeleşmesi olacağı ifade edildi.
Makaryan, genel olarak bu gelişmenin daha şeffaf bir ekonomik tablo ortaya çıkaracağını ve bölgesel ticari ilişkiler açısından olumlu bir etki yaratabileceğini belirtti.
Kaynak: Ermeni Haber
