ABD Başkanı Trump’ın Çin’deki temasları küresel rekabette dönüm noktası olarak değerlendirilirken, BRICS ülkelerinin dışişleri bakanları da Yeni Delhi’deydi. Çok kutupluluğa evrilen dünyada Asya’daki temaslar özellikle enerji piyasaları için büyük önem taşıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’deki temaslarının yankısı sürerken, BRICS ülkelerinin dışişleri bakanları da, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de küresel krizlerin yoğunlaştığı bir dönemde bir araya geldi. İki gün süren toplantının ana gündemini “İran’da savaşın tırmanması, petrol arzındaki dalgalanmalar ve genişleyen BRICS yapısı içinde artan siyasi görüş ayrılıkları” oluşturdu. Toplantıya, BRICS’in kurucu üyeleri olan Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika ile birlikte son genişleme sürecinde birliğe katılan Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya ve Endonezya gibi ülkeler de katıldı. Çin ve Hint medya organları zirvedeki gündemlere mercek tutarken, diplomatik kaynaklar, BRICS için “küresel ağırlığı artıyor” yorumunu yapıyor.
Toplantının en kritik başlığı “İran merkezli çatışmanın bölgesel ve küresel etkileri” oldu. İran tarafı, çatışmaların “uluslararası hukuk ihlali” olduğunu savunarak blokun daha güçlü bir dayanışma göstermesi gerektiğini ifade etti. Ancak “AsiaOne” kaynaklarına göre BRICS içinde ortak bir kınama metni üzerinde uzlaşma sağlanmasının zor olduğu belirtiliyor. Özellikle bazı üyelerin, doğrudan taraf belirleyen ifadelerden kaçınmak istediği aktarılıyor.
Piyasa analistlerine göre, Orta Doğu’daki gerilimler küresel petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı yaratmaya devam ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrolün risk altında olduğu senaryolar, enerji piyasalarında hareketliliği artırmış durumda. Toplantıda, petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın hem üretici hem de tüketici BRICS ülkeleri üzerinde farklı etkiler yarattığı vurgulandı. Değerlendirmelere göre, enerji ihracatçısı ülkeler fiyat artışından kısa vadeli kazanç sağlarken, Hindistan ve Çin gibi büyük ithalatçılar maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
‘AsiaOne’ın toplantı değerlendirmesine göre, BRICS’in son yıllarda hızlı genişlemesi, blok içindeki siyasi uyumu daha kırılgan hale getirdi. İran, Körfez ülkeleri ve farklı jeopolitik eksenlerde yer alan devletlerin aynı çatı altında bulunması, ortak dış politika üretimini zorlaştırıyor. Platforma konuşan diplomatik kaynaklar, özellikle üç ana gerilim hattının öne çıktığını belirtiyor. Bunlar şöyle ifade ediliyor: “Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabet var. İran ile Körfez ülkeleri arasındaki bölgesel gerilim, Rusya ile Batı ülkeleri arasındaki devam eden siyasi kriz etkiliyor.”
Uzmanlara göre, kısa vadede ortak bir BRICS para birimi ya da tek finansal sistem oluşturulması gündemde yer almıyor; ancak yerel para kullanımının artması yönünde kademeli adımlar tartışılıyor. ‘AsiaOne’daki değerlendirmede “Yeni üyelerle birlikte BRICS artık sadece ekonomik bir platform değil, aynı zamanda farklı bölgesel krizleri içinde barındıran çok katmanlı bir diplomatik yapı haline geldi” deniliyor.
Kaynak: Ermeni Haber
