İran’ın “Mehr” haber ajansı, ABD ile İran arasındaki taslak mutabakat metnine göre Hürmüz’ün açılacağını ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılacağını belirtti. Taslak mutabakat metninin nihai onayı beklediği ifade edildi.
“Mehr”, yetkili makamların resmi onayını bekleyen mutabakat zaptı taslağının detaylarını paylaştı. Anlaşma taslağının, Orta Doğu’daki askeri hareketliliği ve lojistik tıkanıklıkları büyük ölçüde sona erdirecek radikal maddeler barındırdığı ifade ediliyor.
Yayımlanan taslak metne göre, taraflar nükleer meseleleri kalıcı olarak çözüme kavuşturmak adına 60 gün sürecek kapsamlı bir müzakere süreci başlatacak. Bu 60 günlük diplomasi trafiği boyunca, İran’ın uluslararası hesaplarda bloke edilen 24 milyar dolarlık finansal varlığı kademeli olarak serbest bırakılacak.
Eş zamanlı olarak, olası bir nihai barış anlaşmasının önünü açmak adına İran ekonomisinin can damarı olan petrol ihracatına yönelik küresel yaptırımların da bu mutabakat çerçevesinde tamamen kaldırılması öngörülüyor.
Taslak metindeki en kritik maddelerden birine göre, küresel petrol ve doğal gaz ticaretinin beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde tamamen yeniden açılması taahhüt ediliyor. Mutabakat uyarınca ABD, İran’ı çevreleyen bölgedeki askeri kuvvetlerini geri çekmeyi kabul ediyor.
Müzakere sürecine yakın kaynaklar tarafından detayları aktarılan taslak metinde öne çıkan maddeler şu şekilde:
- Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri düşmanlıkların derhal ve kalıcı olarak durdurulması öngörülüyor.
- İran’a yönelik uygulanan askeri ve ekonomik deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması şart koşuluyor.
- Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde İran’ın koordinasyonunda yeniden deniz trafiğine açılması ve ABD’nin İran’ı çevreleyen bölgelerdeki askeri kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt etmesi talep ediliyor.
- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’ın bu satışlardan elde edilecek finansal kaynaklara tam erişim sağlaması maddeler arasında yer alıyor.
- ABD ve müttefiklerinin, İran’ın yeniden imarı için en az 300 milyar dolar değerinde bir imar ve kalkınma planı sunması zorunluluğu getiriliyor.
- 60 günlük nihai müzakere süreci boyunca İran’ın dondurulmuş durumdaki 24 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılması (bu tutarın yarısı görüşmeler başlamadan önce kullanıma açılacak) planlanırken, İran’ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü yeniden teyit ediliyor.
Raporda yer alan en dikkat çekici detaylardan biri de nihai müzakerelerin başlama takvimi oldu. Taslağa göre, dondurulan İran fonlarının yarısı serbest bırakılmadan, petrol yaptırımları askıya alınmadan ve deniz ablukası tamamen kaldırılmadan nihai müzakere masasına oturulmayacak.
Bu şartların yerine getirilmesiyle başlayacak 60 günlük ana müzakere sürecinde; zenginleştirilmiş nükleer malzemelerin ve zenginleştirme faaliyetlerinin geleceği, yaptırımların tamamen kaldırılması (ABD birincil ve ikincil yaptırımları ile BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları) ve İran’ın ekonomik yeniden yapılandırma programı dışındaki hiçbir konunun masaya getirilmeyeceği açıkça ifade edildi.
Kaynak: Bloomberg
