Uluslararası insan hakları kuruluşu Human Rights Watch (HRW), Azerbaycan’da tutulan Ermeni tutukluların koşullarına ilişkin Artsakh’ın (Dağlık Karabağ) eski Devlet Bakanı Ruben Vardanyan’ın gündeme getirdiği iddialara dikkat çekti. HRW, konuyla ilgili bir açıklama yaptı.
Kuruluş, Azerbaycan’ın tüm tutuklulara aile üyeleriyle düzenli iletişim kurma, mektup ve izin verilen paketleri alma, gerekli tıbbi yardımdan yararlanma ve her gün yeterli süreyi açık havada geçirme imkânı sağlaması gerektiğini vurguladı.
HRW açıklamasında, Azerbaycan’da 20 yıl hapis cezasına çarptırılan eski Dağlık Karabağ fiili yönetiminin üst düzey yetkilisi Ruben Vardanyan’ın, kendisi ve diğer 18 Ermeni tutuklunun aileleriyle düzenli iletişim kurma, yeterli fiziksel egzersiz yapma, tıbbi muayeneden geçme ve Azerbaycan mevzuatında güvence altına alınan diğer haklardan yararlanma imkânından mahrum bırakıldığını bildirdiği belirtildi.
Vardanyan, 16 Eylül’de kayda alınan ve iki gün sonra yayımlanan mesajında Azerbaycan İnsan Hakları Komiseri (Ombudsman) Sabina Aliyeva’ya başvurdu. Vardanyan, “Umbaki” cezaevinde tutulan bazı mahpusların haftalık telefon görüşmesi yapma imkânından mahrum kaldığını, hiçbir tutuklunun ise görüntülü görüşme yapamadığını belirtti.
“Koğuş arkadaşım tutuklandığında çocuğu 10 aylıktı. Şimdi çocuk 3 yaşından büyük ve babasını görmedi” ifadelerini kullandı.
Vardanyan ayrıca kendi imkânlarıyla dahi tıbbi muayene yaptıramadığını, noterlik hizmetlerinden yararlanamadığını ve yaptığı şikâyetlere yazılı yanıt alamadığını bildirdi. Açıklamada, tutuklulara haftada yalnızca bir kez, 20-40 dakika süreyle açık havaya çıkma izni verildiği, oysa mevzuatta günlük bir saat açık havada bulunma hakkının öngörüldüğü belirtildi.
Human Rights Watch, söz konusu iddiaları bağımsız olarak doğrulamadığını belirtti.
19 Eylül’de Aliyeva’nın ofisi, tutukluların haklarının ihlal edildiği yönündeki suçlamaları reddetti.
Azerbaycan hükümetinin Eylül 2025’te ülkedeki Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) delegasyonunun ofisini kapatmasının ardından tutuklular ile aileleri arasındaki iletişimin daha da zorlaştığı belirtildi.
ICRC, Cenevre’deki temsilcilerinin geçen aralık ayında tutukluları ziyaret ettiğini, kendileriyle özel görüşmeler gerçekleştirdiğini, aileleriyle iletişim kurmalarına imkân sağladığını ve tutuklulara yönelik muamele ile tutulma koşullarını değerlendirdiğini bildirdi. Ancak bu ziyaretlerin ardından tutuklulara yapılan ziyaretlerin daha düzensiz hale geldiği ifade edildi.
HRW, Ruben Vardanyan’ın Eylül 2023’te tutuklandığını ve aynı dönemde Azerbaycan’ın bölgeyi askeri güç kullanarak ele geçirmesinin ardından Dağlık Karabağ’dan ayrılan 100 binden fazla etnik Ermeni arasında yer aldığını hatırlattı.
Bakü Askeri Mahkemesi, 17 Şubat 2026’da Vardanyan’ı terörizm, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar da dahil olmak üzere çeşitli suçlamalar kapsamında 20 yıl hapis cezasına çarptırdı. Dava süreci, adil yargılanma güvencelerine ilişkin ciddi endişelere yol açtı.
Vardanyan da dahil olmak üzere siviller askeri mahkemede yargılanırken, duruşmalar büyük ölçüde bağımsız denetime kapalı şekilde gerçekleştirildi. Amnesty International, delillerin sanıkların anlayamadığı bir dilde sunulduğunu ve gerektiği şekilde tercüme edilmediğini bildirdi.
Bunun yanı sıra HRW, Azerbaycan’ın ICRC’ye çatışmayla bağlantılı olarak tutuklanan kişilere düzenli erişim sağlaması gerektiğini belirtti.
Ruben Vardanyan, “Umbaki’de daha ne kadar süre geçirecek olursak olalım, sizden en azından kendi yasalarınıza uymanızı rica ediyorum” dedi.
Kaynak: Ermeni Haber
