15-16 Kasım tarihlerinde Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’de düzenlenen 20. Frankofoni Zirvesi’nin sonunda, Uluslararası Frankofoni Örgütü üyesi devlet ve hükümetler tarafından “Frankofon Bölgedeki Kriz Durumları, Bunların Aşılması ve Barışın Güçlendirilmesine İlişkin” Karar ve Phnom Penh Bildirgesi kabul edildi.
Ermenistan Dışişleri ve Uluslararası Ticaret Bakanlığı’nın bildirdiğine göre kararda Frankofoni üye devlet ve hükümet başkanları, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin normalleşmesi sürecinde kaydedilen ilerlemeye desteklerini ifade ettiler. 8 Ağustos 2025 tarihinde Washington’da imzalanan ortak bildiri ile Ermenistan Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasında barış ve devletlerarası ilişkilerin tesisine dair anlaşmanın parafe edilmesi memnuniyetle karşılandı.
Kararda, özellikle “Barış Kavşağı” girişimi ve “TRIPP” projesi çerçevesinde bölgesel iletişim hatlarının ve ekonomik iş birliğinin geliştirilmesine yönelik yapıcı diyaloğun sürdürülmesinin önemi vurgulandı. Ayrıca Ermenistan-Türkiye sınırının yeniden açılmasına yönelik çabalar da memnuniyetle karşılandı.
Kararla birlikte, 1991 Almatı Bildirgesi uyarınca iki ülkenin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün karşılıklı tanınması temelinde Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki devletlerarası sınır belirleme ve çizme sürecine verilen destek teyit edildi.
Kararda, taraflar arasında güvenin güçlendirilmesinde önemli bir unsur olarak, tutulan kişilerin serbest bırakılması, kayıp şahısların akıbetinin aydınlatılması ve zorla kaybetme vakalarının ortaya çıkarılması dahil olmak üzere mevcut insani meselelerin çözümünün önemi vurgulandı.
Ermenistan hükümetinin, uluslararası ortakların desteğiyle Karabağ’dan (Artsakh) yerinden edilmiş Ermeni mültecilerin Ermenistan’ın sosyal, ekonomik ve kültürel yaşamına entegre edilmesi yönünde yürüttüğü çabalar memnuniyetle karşılandı ve bu çabaların sürdürülmesinin önemi vurgulandı.
Kararda, Ermenistan’da demokratikleşme süreci ve devlet kurumlarının güçlendirilmesi yönünde kaydedilen ilerlemenin yanı sıra dış müdahaleler, hibrit tehditler ve dezenformasyonla mücadele kapsamında yürütülen çalışmalar takdir edildi. Bu bağlamda, 7 Haziran 2026 tarihinde Ermenistan’da gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin mevcut zorluklara rağmen özgür, şeffaf ve güvenilir bir seçim süreci sağlama konusunda devlet kurumlarının dayanıklılığını ve kapasitesini ortaya koyarak usulüne uygun şekilde gerçekleştirildiği vurgulandı.
Zirve kapsamında kabul edilen Phnom Penh Bildirgesi ile Frankofoni üyesi devletler, Ekim 2026’da Yerevan’da düzenlenen Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 17. Taraflar Konferansı’nın (COP17) sonuçlarını memnuniyetle karşıladılar.
Phnom Penh Bildirgesi ile Frankofoni aktörlerine, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen kararla uyumlu olarak çatışmaların önlenmesine ve çözümüne, ayrıca şiddetin azaltılmasına katkı sağlayan barış eğitimine yönelik programlar geliştirme görevi verilmektedir. “Barış İçin Eğitim” kararı, 4 Haziran 2026 tarihinde Ermenistan’ın girişimiyle BM Genel Kurulu tarafından oy birliğiyle kabul edilmişti.
Kaynak: Ermeni Haber



