Yerevan’da 4-5 Kasım tarihlerinde düzenlenen “Orbeli 2025” Uluslararası Forumu’na Türkiye’den katılan T24 muhabiri Barçın Yinanç Ermeni Haber Ajansı’na konuştu. Ermenistan-Türkiye ilişkileri şu anda hangi aşamada, herhangi bir ilerleme var mı, yoksa süreç sadece açıklamalar düzeyinde kalmaya devam ediyor?
-Ermenistan-Türkiye ilişkileri şu anda hangi aşamada, herhangi bir ilerleme var mı, yoksa süreç sadece açıklamalar düzeyinde kalmaya devam ediyor?
-Açıkçası 8 Ağustos sonrasında Türkiye Ermenistan arasında normalleşmeye dönük daha somut adımlar olmasını beklerdim, ama çok somut adım görmedik. Ama bence bu olmadığı anlamına gelmez zanediyorum biraz daha kameraların arkasında, biraz daha perde arkasında, biraz daha kamuoyunun önünde olmayan bir normalleşme sürecine dair bir hazırlığın yoğunlaştığını tahmin ediyorum ben açıkçası çünkü önümüzde önemli bir fırsat penceresi açılacak.
Ermenistan Mayıs ayında Avrupa Siyasi Topluluğunu zirvesine ev sahipliği yapacak․ Başbakan Paşinyan işte bugün de yaptığı açıklamada Cumhurbaşkanını davet ettiğini söyledi. Bence bunun fırsat bilip taraflar bir yol haritası hazırlığı içinde olabilirler diye düşünüyorum. Belki Mayıs ayından önce daha evvel her iki ülkenin özel temsilcilerinin kabul ettiği gibi kara sınır kapısının 3. ülke vatandaşlarına ve diplomatik pasaport taşıyanlara açılmasının gündeme gelmesinin çok uzak bir ihtimal olmayı canı düşünüyorum. Belki de bunun da hemen akabinde iki taraf arasında diplomatik ilişkilerin kurulması sürecinin de hızlanabileceğini düşünüyorum, çünkü bakıyorsunuz Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan arasında normalleşmeye dönük bir takım somut adımlar atılıyor․ İşte hiç o beklemediğimiz yahutt da daha önce şahit olmadığımız gelişmeler oluyor.
Bugün Azerbaycan televizyonundan 2 gazeteci forumu izlemek için burda. Bu önemli bir gelişme. Çok uzun yıllar sonra ilk defa bir Azerbaycan uçağı Ermenistan havalimanına indi, bir takım ticaret yollarının açılması Azerbaycan’ın bazı konulara yeşil ışık yapması. Bu süreçlere baktığınızda Türkiye-Ermenistan normalleşmesinde görünür de hangi bir şey yaşanmıyor olması da doğal değil. Uluslararası ilişkilerin akışına da uymuyor. Çünkü aslında yıllarca Türkiye ne dedi Ermenistan Azerbaycan’ın normalleşmesine paralel Türkiye-Ermenistan normalleşmesi olur dedi. Ama bu iki süreçin aynı zamanlamayla ilerlemediğini görüyoruz. Bir şekilde biz biliyoruz ki Azerbaycan hala Türkiyenin üzerine baskı yapmaya devam ediyor, hala Türkiyeyi frenlemeye devam ediyor, ama ben kısa bir süre içinde artık yani Ankara’nın da Azerbaycan’a artık Ermenistan’a da normalleşme zamanını geldi. Aksi takdirde Türkiye’nin bölgesel çıkarlarının zarar görmeye başlayacak. Türkiyenin bu bölgesel denklemden dışlanmasının söz konusu olabilecek mesajını vererek Bakü’de ikna edebileceğini ikna etmeye çalıştığını tahmin ediyorum.
-Washington’daki müzakerelerin Ermeni-Türk ilişkilerini nasıl etkilediğini düşünüyorsunuz?
-Waşington’da birincisi bir anlaşmaya ön imza atılmış olması bence Türkiye Ermenistan ilişkileri üzerinde de olumlu yansıması beklenirdi, ama demin ki soruya verdim cevapta da söyledim gibi biz en azından kamera önünde bunun halihazırda olumlu yansımasını somut olarak göremiyoruz. Bir gazeteci olarak, uluslararası ilişkilere uzun yıllar izleyen biri olarak bunu çok normal bulmuyorum, ama dediğim gibi bence Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleştirilmesi yönünde perde arkasında, süren görüşmeleri trafiği Washingtondaki müzakerelerin hızlandırdığını, artırdığını tahmin ediyorum.
-Türkiye’de Trump’ın yoluna ilişkin görüşler neler ve nasıl değerlendiriliyor?
– Azerbaycan ve Ermenistan’ın doğrudan da temaslarıyla belli bir noktaya kadar anlaşmayı bir yere getirdiklerini biliyorduk. Ama bir şekilde imzalar bir türlü atılamıyordu. İşte bazen araya bir üçüncü taraf girer ve tarafları bir şekilde ikna eder, masaya oturtur o imzaları attırır. Amerika’nın bunu başarmış olması anlaşmaların paraflanmış olması bence barış önünde önemli bir adım olarak görülüyor. Türkiye’de genel olarak, özellikle uzman düzeyinde ve muhalefetin eleştirisi şu yönde oldu; “Amerika’nın bu Trump Yoluyla bölgeye girmesi ne kadar sağlıklı bir adım olacak. Bu acaba Rusya’yı tedirgin eder mi? Amerika İran’ı bombaladı. Dolyısıyla İran gibi bir ülke sınırında Amerika’dan bir özel şirketi görmek ister mi?”
Türkiye biraz daha Ermenistan’la normalleşmesini ilerletseydi belki Türkiye daha önemli bir rol oynayabilirdi bu iki başkenti masya oturmakta. Belki bu iki lider Waşington’da değildi Ankarada bir yerde masaya oturabilirlerdi. Uzman düzeyinde bu tartışmalar yapıldı.
Kaynak: Ermeni Haber
Yazar: Ani Galstyan
