Artsakh Cumhuriyeti’nin Tonashen köyü yakınlarında yer alan ve şu anda Azerbaycan’da bulunan 17. yüzyıl Surp Amenaprkiç (Napat) Manastırının zarar gördüğü bildirildi. Caucasus Heritage Watch (CHW) uydu izleme kuruluşunun açıklamasına göre, 2009 yılında Artsakh makamlarınca yapılan restorasyon sırasında yerleştirilen metal çatının büyük bir bölümü 2024–2025 yıllarında sökülerek ortadan kaldırıldı.
Kilise kompleksi, manastır yapısı, şapel, yardımcı binalar ile üzeri haçkar ve kitabelerle dolu alanlardan oluşuyor. Kaynaklarda 1888’de bir yenileme çalışmasının yapıldığı da belirtiliyor. CHW, bu tarihi yapının Azerbaycan’ın resmî anıtlar listesinde yer almadığını vurgulayarak, Azerbaycan makamlarını manastırı 17. yüzyıla ait Ermeni mirası olarak tescil etmeye ve tam koruma sağlamaya çağırdı.
Artsakh Kültürel Miras Ombudsmanı Hovik Avanesov, manastıra yönelik tahribatın münferit bir olay değil, Azerbaycan’ın sistematik kültürel yok etme politikasının bir parçası olduğunu belirtti. Avanesov, işgal altındaki bölgelerde Ermeni tarihi ve kültürel mirasının hedef alınmasının artık “ihmal ya da savaşın ikincil sonucu” olarak değerlendirilemeyeceğini, bunun açık bir devlet doktrini hâline geldiğini ifade etti.
Ombudsman, kiliselerin, manastırların, haçkarların, kitabelerin ve bütün yerleşim alanlarının yok edilmesinin; anıtların fonksiyonlarının değiştirilmesi ve kültürel mirasın “yeniden yazılması”nın, uluslararası hukukla bağdaşmayan planlı bir politika olduğunu vurguladı. Bu yaklaşımı, uzman kuruluşların sıkça kültürel soykırım olarak nitelendirdiğini belirtti.
Avanesov’a göre Azerbaycan, bölgedeki Ermenilerin yerli varlığını kanıtlayan maddi ve tarihî katmanları ortadan kaldırarak tarihi çarpıtmayı ve kendi narratifini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu politika, kültürel mirası koruma sorumluluğunun tam tersine, medeniyet değerlerine karşı yürütülen sistemli bir saldırı niteliği taşıyor.
Ombudsman, uluslararası toplumun etkili adımlar atmaması halinde, evrensel değere sahip bütün bir tarihi–kültürel mirasın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacağını uyardı.
Kaynak: Ermeni Haber
